-Elvis Presley’s liefde voor gospel

Op 16 augustus 2017 is het 40 jaar geleden dat Elvis Presley dood werd aangetroffen in zijn woning in Graceland (VS). Het is zo’n bericht dat zich vast in je geheugen nestelt. Onze oudste zoon was twee en we waren als jong gezin op vakantie in een stacaravan op de Veluwe. Ik had altijd een zwak voor de zanger en het nieuws sloeg dan ook in als een bom. Zijn levensloop bevat naast fascinerende ook tragische aspecten. Hij werd geboren op 8 januari 1935 in de staat Mississippi. Zijn oudere tweelingbroer Jesse werd dood geboren en die dramatische gebeurtenis zou een blijvende impact hebben op het gezin (1). Ik denk dat armoede Elvis voor een belangrijk deel heeft gevormd. De familie verhuisde regelmatig en Elvis groeide op in ‘zwarte woonwijken’, waar hij al jong werd geconfronteerd met sociale problemen en vormen van muziek als jazz, soul en (black)gospel. Door zijn uitstraling en de aantrekkingskracht van zijn stem, groeide Elvis uit tot een wereldberoemde zanger. Hij slaagde erin zijn emoties te laten doorklinken in zijn stemgeluid. Door zijn achtergrond beschikte hij over een grote dosis inlevingsvermogen. Hij kon slecht tegen onrecht en was vrijgevig als het ging om het lenigen van nood, bijvoorbeeld als hij in de krant las dat iemand in financiële nood verkeerde. Zoals velen in de showbusinesswereld van glitter en glamour, was hij niet altijd bestand tegen de vele verleidingen. Een van mijn favoriete Elvissongs is ‘In the ghetto’. Het gaat over de desastreuze en tragische kringloop van geweld in de ghetto’s waar armoede, criminaliteit en andere excessen van generatie op generatie worden overgedragen. Aansprekend is het refrein, dat er op neer komt dat we de problematiek niet onderkennen of de andere kant opkijken, terwijl de wereld maar doordraait.

Gospel

Ongeveer 10 jaar geleden kreeg ik van mijn dochter en schoonzoon op mijn verjaardag een driedubbele cd cadeau ‘Peace in the valley’ van Elvis Presley, met 88 klassieke gospelliederen. Liedjes als ‘Crying In The Chapel’, You’ll Never Walk Alone’, ‘Help Me’ en ‘How Great Thou art’ weerspiegelen een kant van dit rockidool, die te weinig mensen kennen. De teksten geven uiting aan diepe emoties, hoop en wanhoop, twijfel en geloofsvertrouwen. Aansprekende liederen over hoogtepunten en dieptepunten, waarmee mensen in hun leven te maken kunnen krijgen en de soms moeizame zoektocht naar de zin van het bestaan (zingeving) en geestelijke balans. De drie Emmy’s die Elvis ontving waren alle drie voor gospelopnamen (2). In november 1974 kreeg hij een Emmy voor “How Great Thou Art’ (‘Hoe Groot Zijt Gij’) een van mijn favoriete gospelliederen, waarin de grootheid van God en de toekomst van de mensheid worden bezongen.

Kritiek

Ik heb ook ervaren dat medechristenen kritiek hadden op het gospelrepertoire van Elvis Presley. Hij zou de teksten gezongen hebben zonder betrokkenheid, omdat zijn levenswijze volgens hen niet zou overeenstemmen met de teksten die hij zingt. Voor mij staat echter vast dat hij een gevoelsmens was, die uiterst bewogen en vrijgevig was als er sprake was van nood in zijn omgeving. Het kan niet anders of The Gospel (De Goede Boodschap) moet diep in zijn hart zijn geworteld. Ik acht mij niet gerechtigd een oordeel te geven over hem of de intentie waarmee hij gospelliederen zong. Niemand weet wat er in het hoofd van de zanger is omgegaan in de uren voordat hij overleed aan de (vermoedelijke) gevolgen van een fatale ritmestoornis, gevolgd door een hartstilstand. Ook medicatiegebruik kan invloed hebben gehad, maar de meningen over de exacte doodsoorzaak zijn verdeeld (3). Zijn levensgeschiedenis leert dat geld, status, succes en bezit geen garantie vormen voor geluk en innerlijke vrede. Je kunt omringd zijn door mensen en je toch eenzaam voelen. Ook in de Bijbel komen we levensverhalen tegen van personen die zwichten voor verleidingen, maar zeker niet worden genegeerd (4).

Voor mij maken juist die praktische levensverhalen de Bijbel zo bijzonder, omdat ze illustratief zijn voor de ervaringen die je als mens in je leven opdoet en de keuzes die je daarbij kunt maken? Hoewel er in de Westerse wereld sprake is van ontkerkelijking, neemt de belangstelling voor gospelmuziek toe (5). Want hoe je het ook wendt of keert, onder invloed van een samenleving die steeds maakbaarder wordt met computertechnologie die onze levens steeds meer domineert, leeft de diepere behoefte aan spiritualiteit en zingeving als nooit tevoren.

Naschrift: Jammer dat tijdens de vele uitzendingen ter nagedachtenis aan de zanger, amper aandacht was voor zijn  omvangrijke gospelrepertoire

 

 

Bronnen

1. Boek ‘Elvis Nieuw ontdekt materiaal’. Uitgeverij Atrium, 2010. Pagina 13, 322, 331, 359 en 375. Algemeen Dagblad 22/8/2014 ‘De laatste woorden van Elvis Presley’.
2. Website van de Gospel Music Hall of Fame in Nashville Tennessee onder ‘Inductees’ en alfabetisch archief.
3. Op pagina 444 van het boek ‘Elvis A. Presley Muziek Mens Mythe’ van Marc Hendrickx (Uitgeverij CODA Antwerpen, 1994), wordt vermeld dat de zanger leed aan hoge bloeddruk en cardiovasculaire afwijkingen. Als doodsoorzaak wordt aangegeven een onregelmatige hartslag waardoor de pompfunctie was aangetast. Volgens deze lijkschouwer wees niets op drugsgebruik.
4. 2 Samuel 11,  Psalmen 38 en 51, geslachtsregister in Matteus 1.

5. De grote belangstelling voor The Passion. Televisieprogramma RTL Summernight van 31/7/2017 met gospelzanger(es) Dwight Dissels en Jenna Lena.

Foto’s: Beeld voor winkel ergens in Amsterdam (Jaap Spaans). Soweto Gospel Choir, Van Kolck Nationale Beeldbank.