-TRENDS 4: Van Babyboomers tot Millenials

Geboren in 1948 behoor ik tot de babyboomers, de generatie geboren tussen 1945 en 1955. Onze ouders hadden de Tweede Wereldoorlog meegemaakt, schoven de in de bezettingstijd opgelopen trauma’s voor zich uit en slaagden erin op de puinhopen van de oorlog de Wederopbouw van ons land tot een succes te maken. Het kon worden verwezenlijkt door noeste arbeid, een optimistische toekomstvisie daarbij krachtig ondersteund door de Marshall hulp uit de Verenigde Staten (VS) en het European Recovery Program (economisch herstelprogramma). De babyboomgeneratie die hen opvolgde werd meegezogen in het succes van de Wederopbouw en plukte de zoete vruchten van de snel groeiende welvaart. Meer jongeren dan ooit konden studeren, het prima stelsel van sociale zekerheid werd opgetuigd en de basis werd gelegd voor de huidige consumptiemaatschappij. Terwijl alle energie van de oorlogsgeneratie naar de Wederopbouw vloeide, ontwikkelden de babyboomers een eigenzinnige en vrijgevochten mentaliteit. Zij lagen aan de basis van de hippiecultuur, die in het midden van de zestiger jaren uitgroeide tot een brede protestbeweging in Westerse landen. Zij ontstond in de VS, waar in 1965 veel jongeren in belangrijke staten als New York en Californië protesteerden tegen de in hun visie zinloze Vietnamoorlog. Ook de sluimerend angsten van de Cubacrisis van 1963 ijlden nog na. De progressieve denkbeelden en de slogan ‘Make love not war’, vonden gretig aftrek in brede lagen van de samenleving en waaierden uit over de planeet. Ín het lied San Francisco uit 1967 zingt Scott Mackenzie ‘Be sure to wear some flowers in your hair’. De invloed van de hippiecultuur zou ook aan de basis liggen van de seksuele revolutie in veel landen en ontwikkelingen als ontzuiling en ontkerkelijking. De basis voor belangrijke actuele trends, is terug te voeren tot die periode.

San Francisco: de bakermat

De Flower Power cultuur had haar oorsprong in het centrum van San Francisco met als episch centrum het bekende kruispunt Haight and Ashbury. Het initiatief verspreidde zich van daaruit als een olievlek over de Westkust van Canada en de VS en verder over delen van de planeet. In 1966 vertrok ik als achttienjarige emigrant naar Canada. Op zoek naar avontuur, genoot ik in Vancouver van de sfeer die daar heerste. Een van de voordelen was dat op de stranden van de Pacific en aangrenzende stadscentra en parken, gemakkelijk een maaltijd of koffie worden gescoord. Omdat veel deserteurs en dienstplichtweigeraars in de VS vanwege de Vietnamoorlog uitweken naar Canada, groeide de hippiecultuur daar verrassend snel. Gestimuleerd door protestzangers als Donovan en Bob Dylan en de opkomende massamediamedia. De Vietnamoorlog is de eerste oorlog die werd beëindigd door massale en gerichte media-aandacht en leidde tot brede maatschappelijke protesten. Het jaar 1968 wordt beschouwd als een kanteljaar en dat was merkbaar toen ik in het najaar van 1968 na tweeëneenhalf jaar terugkeerde in Nederland. Het land dat ik in 1966 verliet was veranderd. Damslapers beheersten het Amsterdamse centrum. De op het anarchisme geïnspireerde beweging Provo daagde het gezag uit. Er vonden provo-happenings plaats bij het Lieverdje op het Spui in Amsterdam. Er was de bezetting van het Maagdenhuis door opstandige studenten en de opkomst van de Politieke Partij Radicalen (PPR), opgericht door met name christelijke radicalen. De jaren zestig leidden ertoe dat Amsterdam een hippiecentrum werd met ongekende vrijheden en een internationaal bekende drugscultuur, die uiteindelijk zou leiden tot het internationaal bekritiseerde Nederlandse gedoogbeleid. Een erfenis die tot op de dag van vandaag leidt tot felle discussies en controverse (1).

Onbereikbare idealen

De idealen van de Hippiebeweging liggen een halve eeuw achter ons. Het ideaal ‘Make love not war’, heeft niet kunnen voorkomen dat er na Vietnam nog vele oorlogen volgden en mijn gevoel zegt dat het nu op de wereld onrustiger is dan ooit. Een snel globaliserende wereld wordt geconfronteerd met talrijke grensoverschrijdende problemen zoals de nieuwe wapenwedloop, vluchtelingenstromen en migratie, ondermijnende cybercriminaliteit, overbelasting van het milieu op aarde en mondiale economische tegenwind. De leegloop van kerken en de ontzuiling hebben de samenleving niet beter en veiliger gemaakt, zoals velen hadden verwacht. Integendeel. Onze samenleving wordt steeds complexer en statistieken over hoe gelukkig en tevreden we zijn berusten, naar persoonlijke inschatting, vooral op materiele verworvenheden. Recente rapporten van het Centraal Cultureel Planbureau (CCP) over ontkerkelijking en de groeiende spanning onder burgers hebben een pessimistische teneur. Daar praten we liever niet over, want we zijn immers een tevreden en gelukkig volk volgens cijfers en statistieken (2 en 3). In de volgende publicaties zullen deze onderwerpen, die zo bepalend zijn voor ons huidige en toekomstige geluk en welzijn, centraal staan. De idealen van de protestgeneratie die zo tegengesteld waren aan die van de voorgaande generatie uit de crisistijd en WO2, zijn gesmoord in gespletenheid en een vlucht in illusies. In het Babyboomboek zijn de ervaringen opgenomen van zesendertig schrijvers van boeken, deels fictie en deels non-fictie, die vanuit verschillende visies belangrijk waren voor de babyboomgeneratie. Het wereldbeeld van de auteurs verschilt nogal. Ik heb zelf de jaren zestig als boeiend en aantrekkelijk ervaren. Er zijn momenten dat ik, na de nodige tegenslagen te hebben gehad op mijn levenspad, heimwee heb naar die zorgeloze tijd. Met vrienden en gelijkgestemden gitaar spelen op het Scheveningse strand, zingen over ‘the times they are-changing’, ideeën uitwisselen over de oplossing van de wereldproblemen. Niemand kan ontkennen dat het een periode was waarin werd nagedacht over mondiale vaak controversiële onderwerpen (4). Ondanks het feit dat de idealen niet werden verwezenlijkt, is er in die periode bij velen een basis gelegd voor verdere persoonlijke ontwikkeling. Tijdens mijn periode in militaire dienst van 1969-1973 werd ik weer bepaald bij de christelijke levensbeschouwing, waarvan ik al op mijn zestiende afstand had genomen. Bij toekomstige afwegingen en keuzes rond ethische onderwerpen, bleek de opgedane levenservaring waardevol te zijn.

Foto’s Jaap Spaans: De eend was in die tijd een geliefd voertuig. Konditorei De Wiener aan De Korte Poten was een geliefd ontmoetingspunt voor progressief Den Haag. De inrichting is nog steeds traditioneel. Een ander trefpunt, Koffiebar Fiorino (alleen echte koffie) aan de Herengracht bestaat niet meer.  

Babyboomers in ruste

De vaak hoog opgeleide en idealistische babyboomers veroverden vanaf de zeventiger jaren maatschappelijke posities in de top en het middenmanagement van overheden, het bedrijfsleven, de wetenschap en andere sectoren. Ik hoop binnenkort 71 jaar te worden en heb al van veel babyboomers afscheid moeten nemen.

Anderen zijn nu in ruste en zullen, gelet op de toegenomen levensverwachting van rond de 80 jaar, nog jaren van pensioen of AOW kunnen genieten. De naoorlogse geboortegolf heeft geleid tot de huidige vergrijzingsgolf in de samenleving. De uitdagingen waarvoor de samenleving staat zijn groot. De vraag is actueel of die toekomstperspectieven ook zijn weggelegd voor de generatie die babyboomers opvolgt, de Millennials, geboren ruwweg tussen 1980 en 2000. Door persoonlijke omstandigheden als afnemende gezondheid en mantelzorg stel ik nu andere prioriteiten en maak andere keuzes dan voorheen. De permanente maatschappelijke onrust door moderne media, de felle woordenstrijden en polemieken zijn aan mij niet meer besteed. Afnemende flexibiliteit, digitalisering en de uit de hand lopende informatie-overload eisen een zware tol. Ik verwijs ook naar mijn publicatie ‘Adieu Zorgeloze Verzorgingsstaat’ op deze website onder ‘Artikelen.

 

 

Bronnen:
1. ‘Chaos en revolutie na de flower-power’. Dagblad van het Noorden, 5 februari 2018. ‘In San Francisco is de hippie nog steeds hip’. De Volkskrant, 8 juli 2017.
2. Sociaal Cultureel Planbureau. Burgerperspectieven 2019/1 ‘Nederlanders flink minder positief over economie en hoe het in Nederland gaat en toegenomen zorgen over klimaat(beleid), al blijven andere problemen belangrijker’ (maart 2019) en ‘‘Christenen in Nederland: kerkelijke deelname en christelijke gelovigheid’ (december 2018).
3. ‘Praten over angst een taboe’. Algemeen Dagblad, 2/4/2019. Staatssecretaris Paul Blokhuis start campagne om taboe op angststoornissen te doorbreken. Nieuwsbericht website Rijksoverheid.nl.
4. ‘Babyboomers. Herkenbare beelden uit het leven van een bijzondere generatie’. Jack Botermans & Wim van Grinsven. ‘Babyboomboek. Wat ze lazen, wat hen vormde, hoe ze dachten’. Ronald Havenaar. Uitgeverij van Oorschot, Amsterdam, 2015.