BLOGS

Op 15 december 2016 is mijn eerste blog verschenen op deze pagina. Blogs blijven ongeveer een maand staan.

Onderwerpen in oplopende volgorde van datum:

–Verkoop wapens aan Jordanië. Geen goed idee

–Herdenking Market Garden en Vrijheid

–Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) onderzoekt fraude met tachografen (1/9/2019)

–Leegstand winkels

–Spanningsveld tussen privacy en rechtshandhaving (29/7/2019)

–Geestelijke Gezondheidszorg en Genetica (17/7/2019)

–DigiDwang (30/6/2019)

–Kwart Nederlandse stellen ruziet over geld

–Ontladingsgeweld, ontremming en groepsdynamiek (31/5/2019)

–Onderzoek DNB: Contant geld blijft noodzakelijk (15/5/2019)

–Hoe Joodse patiënten van ‘s-Heerenloo werden overgebracht naar Westerbork en Sobibor (27/4/2019)

–Verkoop wapens aan Jordanië: Geen goed idee

In de laatste week van september 2019 maakten diverse media melding van een geplande verkoop van Nederlandse wapens, zogenaamde overtollig defensievoorraden aan Jordanië. Is dat verstandig? Volgens mij niet en er kwam vanuit de politiek dan ook kritiek op het besluit. In kamerbrief DVB/WE/2019/031 van 30 september 2019 leggen de ministers Stef Blok van Buitenlandse Zaken en Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, uit waarom dit besluit is genomen. De kans op escalatie van bestaande spanningen zou laag zijn en gelet op de aard van de goederen (o.a. militaire voertuigen) en de eindgebruiker (Jordaanse landmacht), is de kans minimaal dat de voertuigen zullen worden ingezet tegen de eigen bevolking. Tevens wordt aangehaald dat Jordanië een belangrijke stabiliserende rol speelt in de regio. Tot slot wordt in de brief vermeld: Jordanië heeft een legitieme veiligheidsbehoefte en heeft voor zover bekend geen territoriale ambities. Met dat laatste argument zal niet iedereen het eens zijn.

Ik ben verbaasd over deze beslissing. Immers het besluit vond plaats in de week dat in New York de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties VN plaats vond. Op 27 september hield koning Abdullah van Jordanië daar een speech en zegt: ‘No crisis has done more global damage than the core conflict in my region’. Het conflict dus in het Midden-Oosten. Op persoonlijke titel vertaald: ‘Geen crisis heeft meer mondiale schade aangericht dan het kernconflict in het Midden-Oosten’. Daarbij verwees hij ook naar de religieuze achtergronden, met name de positie van Jeruzalem. Minister Kaag was die week aanwezig in New York en moet op de hoogte zijn geweest van de speech, gelet op haar persoonlijke band met de regio. Van de levering van kleine vrachtauto’s aan opstandelingen in Syrië meende de regering in het verleden ook dat het onschuldig was, tot het tegendeel bleek. De vrachtauto’s werden uitgerust met kanonnen en mitrailleurs. Ik betreur daarom de beslissing van de regering. Het zal de vrede niet bevorderen. Foto: Vredespaleis Jaap Spaans

–Herdenking Market Garden en Vrijheid

Op 21 september 2019 werd herdacht dat 75 jaar geleden Operatie Market Garden plaats vond. De indrukwekkende herdenking vond plaats op de Ginkelse Heide bij Ede, het centrum van deze immense luchtlandingsoperatie. Een uitspraak van een van de aanwezige Britse veteranen trof mij. ‘Jongeren hebben het over het algemeen goed in deze tijd. Het is echter gevaarlijk om dit als vanzelfsprekend te beschouwen’.  Met deze uitspraak, geuit  in een tijd dat de mensheid voor immense  uitdagingen staat, onzekerheden zich opstapelen en in veel landen zelfs de vrijheid onder druk staat, slaat deze oorlogsveteraan de spijker op de kop. Juist in een week dat de rechtsstaat werd geschokt door de liquidatie van een advocaat die een belangrijke kroongetuige bijstond. In de week van Prinsjesdag toonden politici zich verbijsterd en geschokt. Het was echter geen incident maar meen een incident in een reeks delicten van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit die onze moeizaam verworden vrijheid bedreigen. Actie zal ongetwijfeld reactie oproepen en leiden tot meer controle en repressie en dus meer druk op grondrechten. Een beladen week dus afgesloten door een indrukwekkende herdenkingsdag. Dat we mogen leren van de geschiedenis. Foto Museum Hartenstein Oosterbeek Jaap Spaans. Schilderij klaproos: Klaas Buikema.

–Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) onderzoekt fraude met tachografen
Het Openbaar Ministerie maakte op 30 augustus 2019 in een persbericht op de website melding van internationale fraude met tachografen. De opsporingsdienst van de ILT doet, parallel aan de Federale gerechtelijke politie van West-Vlaanderen en de Federale wegpolitie in België, onderzoek naar een criminele organisatie die zich in Europa bezig zou houden met het stelselmatig installeren en hacken van software in tachografen. Een tachograaf is een apparaat dat de rijtijd en rijsnelheid van voertuigen registreert. De afgelopen weken zijn in Nederland vier verdachten gehoord. De ILT heeft tientallen vrachtwagens gecontroleerd op het gebruik van gemanipuleerde soft- en hardware. Het Nederlandse onderzoek staat onder leiding van het Functioneel Parket en het Belgische onderzoek staat onder leiding van het Federaal Parket.

Uit de parallelle cybercrime onderzoeken is het vermoeden gerezen, dat met de gemanipuleerde soft- en hardware de registratie door de tachograaf volledig uitgeschakeld kan worden. Dat zou zo ingenieus gebeuren dat het nagenoeg geen sporen achterlaat. Voor politie en de ILT is het hierdoor moeilijker geworden om met reguliere controles van vrachtwagens de fraude te detecteren. Transportbedrijven kunnen veel geld besparen door zich niet aan de rijtijden en snelheden te houden. Om te zorgen dat transportbedrijven gecontroleerd kunnen worden, zijn de tachografen in de auto’s geïnstalleerd. Het is belangrijk dat transportbedrijven zich aan de rijtijden en snelheden houden, anders kan dat voor onveilige situaties op de weg zorgen. Doordat chauffeurs oververmoeid raken of zelfs in slaap vallen kunnen er ernstige ongevallen ontstaan.. Daarnaast is er sprake van concurrentievervalsing en eventuele uitbuiting van chauffeurs en daarom treedt de overheid hiertegen op. Ik herinner mij uit de tijd dat ik als controleur werkzaam was bij de Rijksverkeersinspectie, de rechtsvoorganger van de ILT, dat er al met tachografen werd gesjoemeld, Echter niet op de schaal zoals hiervoor beschreven. Een alerte controleur kon fraude nog zelf oplossen ondersteund door collega’s. Door de digitalisering en de toename van cybercriminaliteit is de opsporing vele malen complexer geworden. Een controleur/inspecteur moet naast wetskennis over ICT-kennis beschikken want hij of zij ziet zich in de praktijk geconfronteerd met computerdeskundigen. Dat het werken voor onze rechtshandhavers er de afgelopen decennia niet gemakkelijker op is geworden mag duidelijk zijn. Foto gemaakt tijdens wegcontrole rond 1990. Persoonlijk archief Jaap Spaans. Er is geen relatie tussen de bedrijfsnaam op vrachtauto en het hiervoor geschetste onderzoek.   

–Leegstand winkels

In heel Nederland neemt de leegstand van winkels toe. In mijn woonplaats staan naar schatting 60 winkelpanden leeg en dat heeft gevolgen. Teveel leegstand kan leiden tot minder gezelligheid in het centrum of verpaupering van winkelcentra en vaak zijn dergelijke processen niet meer te stoppen.

Een van de belangrijkste oorzaken is natuurlijk de toename van webwinkels. Een ondernemer waar ik een trouwe klant ben, vertelde onlangs dat mensen naar zijn winkel kwamen om zich uitgebreid te laten voorlichten over een of meer producten om vervolgens de aankoop via internet te doen.

Ik vind dat jammer en doe zelf de aankopen uitsluitend in fysieke winkels. Ik ben blij met een middenstand die zich kan handhaven en het centrum van mijn woonplaats tot een aangenaam oord maakt. Een plaats waar ook senioren en mensen met een beperking graag komen.

Af en toe worden er pogingen ondernomen om de leegstand te verhullen zoals uit de foto blijkt. Een winkelpand krijgt aan de buitenzijde een ander aanzien door er een enorme poster aan te brengen. Niemand kon mij zeggen wat er achter de poster zit. Is het opslag of bijvoorbeeld woonruimte? We zullen vaker te maken krijgen met creatieve oplossingen om de leegstand te maskeren. Maar daar zijn natuurlijk grenzen aan. 

–Spanningsveld tussen privacy en rechtshandhaving

Het spanningsveld tussen privacy en rechtshandhaving houdt mij al meer dan twee decennia bezig en ik heb er veel publicaties aan gewijd. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer of privacy is een fundamenteel grondrecht, dat echter in onze digitaliserende samenleving ook steeds vaker dilemma’s oproept. Eind juli 2019 werd bekend dat de Fraudehelpdesk geen informatie over phishingmails meer mag verzamelen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Er zullen ongetwijfeld formele gronden aan te voeren zijn waarop die maatregel is gegrond. Toch betreur ik het. Ik hanteer een standaardprocedure als ik een pishingmail ontvang en stuur deze direct door naar de fraudehelpdesk of de antifraude-afdeling van bijvoorbeeld een bank waarop de mail betrekking heeft. Zij kunnen dan direct stappen ondernemen om de afzender van deze onrechtmatige mails op te sporen en te blokkeren. De Fraudehelpdesk wil volgens informatie op de website zoveel mogelijk voorkomen, dat de Nederlandse bevolking slachtoffer wordt van fraude en burgers en bedrijven behoeden voor oplichtingspraktijken en weerbaarder maken tegen fraude. Een doelstelling waar veel kwetsbare burgers blij mee zijn, want men biedt een helpende hand door hen naar de juiste instantie te verwijzen. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) bevat richtlijnen voor het vastleggen van strafrechtelijke gegevens. Om die te verzamelen is een vergunning nodig en die aanvraag schijnt niet voldoende te zijn onderbouwd. In het belang van vele burgers hoop ik dat dit probleem snel wordt opgelost. De verzenders van phishingmails mogen de huidige maatregel niet zien als vrijbrief voor hun verwerpelijke spammails. Foto: Jaap Spaans

–Geestelijke Gezondheidszorg en Genetica
Uit internationaal onderzoek blijkt dat de eetstoornis anorexia nervosa haar oorsprong niet alleen vindt in de geest, maar ook in het lichaam. Dat zou weleens grote gevolgen kunnen hebben voor het beeld dat in de samenleving bestaat over deze aandoening. Niet alleen bij de diagnostiek maar ook bij de behandeling en vaststelling van oorzaken. De onderzoeksresultaten werden gepubliceerd in het vakblad Nature Genetics. Voor het onderzoek werd het DNA van 16.992 mensen met anorexia en 55.525 mensen die de ziekte niet hebben geanalyseerd. Als in de psychiatrie deze aandoening wordt gediagnosticeerd, gebeurt het regelmatig dat de oorsprong wordt gezocht in traumatische ervaringen in iemands verleden.

Vaak zal dat ook wel terecht zijn, maar er zijn ook missers bekend op basis van vooroordelen, waarbij trauma’s werden ‘geïmplanteerd’ op basis van verklaringen die onder  te sterke sturing en therapeutische beïnvloeding plaats vonden. Volgens de nieuwe inzichten is de aandoening een metabolisch-psychiatrische aandoening (metabolisme= leer van de stofwisseling) en spelen erfelijke factoren een belangrijkere rol dan bekend was. Bij herhaling publiceer ik over genetica omdat de ontwikkelingen daar zich in hoog tempo voltrekken en iedereen er mee te maken kan krijgen. Revolutionair zijn bijvoorbeeld de ontwikkelingen rond de epigenetica, het vakgebied dat de omkeerbare invloed bestudeert van erfelijke veranderingen in de genfunctie. Zie tevens mijn publicatie op de pagina Artikelen, ‘Epigenetica: een fascinerende ontwikkeling’ (older posts artikel van 26 juni 2017).

Er was meer GGZ-nieuws deze week, soms schokkend. De NOS berichtte in het journaal dat duizenden psychiatrische patiënten in Indonesië vastgeketend worden. Een man van 60 jaar lag al 24 jaar alleen aan een ketting. Een vrijwilliger trekt zich nu het lot van deze patiënten aan en vangt hen op. De praktijk leert vervolgens dat het vaak niet meevalt om familie bereid te vinden deze kwetsbare mensen te verzorgen, wegens de soms moeilijke gedragsproblematiek of levensbeschouwelijke vooroordelen. Wat is de zorg in ons land dan goed geregeld en mogen we daar dankbaar voor zijn. Toch doen zich ook in ons land problemen voor. Het gebeurt regelmatig dat een patiënt met een ernstige psychiatrische diagnose als demonisch belast wordt beschouwd, terwijl er sprake is van een aantoonbare hersenaandoening, al dan niet genetisch bepaald. Mensen kunnen daardoor beschadigd raken en daarom is deskundigheid en een goede professionele expertise een must (*).

Foto: Jaap Spaans

*Bronnen:
–Genome-wide association study identifies eight risk loci and implicates metabo-psychiatric origins for anorexia nervosa. Abstract (samenvatting) Nature Genetics (2019).
— Onderzoek: ‘Anorexia is niet alleen mentale, maar ook lichamelijke ziekte’. www.nu.nl, 16 juli 2019.
–‘Vastgeketend en alleen: zo gaat het met veel psychiatrische patiënten in Indonesië’. NOS Nieuws, 16 juli 2019.

DigiDwang

De gemeenteraad van Hoogeveen heeft een inloopspreekuur van een half uur, ‘Praat met de Raad’. Daar kunnen burgers onderwerpen inbrengen die niet geagendeerd zijn voor de raadsvergadering die daarna volgt. Burgers kunnen in gesprek gaan met raadsleden. De spreektijd die je hebt is afhankelijk van het aantal insprekers. Afgelopen donderdag 27 juni 2019 waren er vier insprekers die de volgende onderwerpen inbrachten: voorstel voor een nieuw tennispark, oplopende spanningen tussen de bewoners aan de wijken in Elim, een buitendorp van Hoogeveen, nieuwe afvalbakken en kritiek op de kosten om te zwemmen in een natuurplas. Vanuit democratische principes vind ik het goed dat Hoogeveen op deze open wijze alle burgers de mogelijkheid biedt om voor hen belangrijke onderwerpen in te brengen. Zelf gebruikte ik die avond mijn spreekrecht om aandacht te vragen voor het onderwerp ‘DigiDwang’. Omdat het een veelomvattend onderwerp is, had ik de dag ervoor een persbericht met uitgebreide brief aan De Nederlandsche Bank aan de griffie verzonden om onder de raadsfracties te verspreiden.

Nederlanders worden steeds vaker gedwongen om gebruik te maken van digitale systemen. Het tempo van verandering is momenteel zo hoog, dat veel burgers het tempo niet kunnen volgen en er een kloof dreigt te ontstaan tussen degenen die geen enkele moeite hebben met digitalisering en anderen die er wel problemen bij ondervinden. Het veiligheidsgevoel van  veel mensen raakt aangetast, door de permanente stroom aan informatie via de media over de sterke toename van cybercriminaliteit. Bepaalde groepen in de samenleving zoals kwetsbare ouderen, mensen met een beperking en laaggeletterden moeten steeds vaker een beroep doen op mantelzorgers, zorgverleners, familie of kennissen. Regelmatig doen zich daarbij excessen voor. Dat zou niet mogen in een tijd dat de overheid ernaar streeft ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen. Dat die situatie urgent is, bleek recentelijk toen zich een storing voordeed bij het alarmnummer 112 en een grote supermarkt tweemaal met een pinstoring te maken kreeg, waardoor niet kon worden gepind. Veel klanten beschikten niet over contant geld en moesten de boodschappen achterlaten.  De digitale infrastructuur blijkt kwetsbaar te zijn en bij calamiteiten zijn er geen vervangende systemen om op terug te vallen. Dat leert de recente praktijk. Ik schreef hierover een brief aan de Nederlandsche Bank (DNB) die toezichthouder is op het geldverkeer en voorzitter van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer. Ik verzocht tijdens het inloopspreekuur de gemeenteraad om dit op de maatschappelijke agenda te plaatsen. Foto’s: Jaap Spaans

Kwart Nederlandse stellen ruziet over geld

Op 17 juni verscheen het rapport Geld en relatie 2019 van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD). Volgens het persbericht van het NIBUD, dat sinds 2005 regelmatig onderzoek doet naar de financiële situatie van Nederlanders, ruziet een kwart van de Nederlandse stellen over geld. De onenigheid tussen de partners gaat over de manier waarop zij met hun geld omgaan, vooral bij bezuinigingen maar ook de manier waarop moet worden bezuinigd. Hoewel het om grote aantallen gaat, vallen de cijfers mij nog mee. Meningsverschillen over geld en andere aan geld gerelateerde situaties zijn door de eeuwen heen een bron geweest van ruzies, machtswellust en spanningen. Dat is van alle tijden, maar in deze tijd van beïnvloeding, verleidingen en economische tegenstellingen had ik het aantal hoger ingeschat. Het is goed dat dit af en toe wordt benoemd en het onderwerp bespreekbaar is. Het is immers een feit dat zorgen over geld en levensonderhoud tot gezondheidsklachten kunnen leiden  (foto: Jaap Spaans).

Voor het onderzoek zijn 770 Nederlanders in de leeftijd van 18 tot 75 jaar ondervraagd via een online vragenlijst. Het onderzoek is volgens het NIBUD representatief voor alle Nederlanders, wat betreft leeftijd, geslacht en opleidingsniveau. Het gaat om werkenden (in loondienst of als zzp’er), gepensioneerden, uitkeringsgerechtigden en andere niet-werkenden.

Ontladingsgeweld, ontremming en groepsdynamiek
Uit het oogpunt van rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding is het televisieprogramma Opsporing Verzocht bittere noodzaak in onze complexe samenleving. Toch heb ik steeds vaker moeite om naar het programma te kijken. Niet vanwege de presentatie of de inzet van allen die via dit medium een bijdrage leveren aan de opsporing van misdadigers. Door alles wat er op het scherm passeert aan geweld en excessen komt mijn vertrouwen in de mensheid onder druk te staan. In de laatste uitzending werd de televisiekijker geïnformeerd over een groep van ongeveer tien jongeren, die een weerloze jongen in elkaar sloegen. Zij bleven het op de grond liggende slachtoffer schoppen op kwetsbare lichaamsdelen. Steeds vaker zijn we vanuit onze huiskamers getuige van dergelijke laffe daden. Onacceptabel omdat ook steeds vaker gebruik wordt gemaakt van messen en andere wapens. Nederland is geen uitzondering. In Engeland wordt zelfs overwogen bezit van messen in het openbaar te verbieden. Een verbod dat natuurlijk moeilijk te handhaven is.

Twintig jaar geleden in 1999 publiceerde ik vanuit mijn politiepraktijk het boek Een Golf van Geweld, dat ik toen mocht uitreiken aan de Haagse burgemeester Deetman (zie foto). Drie aspecten die ik daarin beschrijf komen anno 2019 versterkt tot uiting. Er is een toename van zogenaamd ontladingsgeweld. Vanuit het niets ‘exploderen’ mensen en worden gewelddadig. Daarnaast is er vaak sprake van ontremming door gebruik van drugs of alcohol. Als geweld wordt gepleegd door meerdere personen kan de groepsdynamiek een rol spelen, waarbij de combinatie van gedrag en psychologische processen binnen een sociale groep leidt tot geweld. De drie aspecten kunnen elkaar zodanig versterken dat dit leidt tot excessief geweld.  De golf van geweld die de mensheid teistert is symptomatisch voor de gebrokenheid van de schepping.

Onderzoek DNB: Contant geld blijft noodzakelijk 15/5/2019
In een persbulletin van 13 mei 2019 informeerde De Nederlandsche Bank (DNB) de burgers over de kwaliteit van ons geld. Onderzoek van de DNB leert dat de meeste Nederlanders nog altijd bankbiljetten en munten bij zich hebben en dat het vertrouwen in de echtheid van eurobiljetten blijft groeien. Alleen de kwaliteit van het EUR 5-biljet laat te wensen over. Er is weliswaar een terugloop in het gebruik van contant geld, maar veruit de meeste Nederlanders hebben nog bankbiljetten (83%) en munten (90%) op zak. DNB peilt dit, en andere zaken rond de beleving van contant geld, elke twee jaar onder het Nederlandse publiek. Minister van Financiën Hoekstra ging in een vraaggesprek op RTLZ van 14 mei 2019 in op de conclusies van het onderzoek. Hij gaf aan dat ondanks de digitalisering van het betaalsysteem contant geld nodig blijft, bijvoorbeeld bij calamiteiten en stroomstoringen. De minister gaf tevens aan dat contant betalen nodig blijft voor de burgers die de digitalisering van de samenleving niet bij kunnen houden, bijvoorbeeld kwetsbare groepen onder senioren en mensen met een beperking. Het is te prijzen dat de minister dit zo expliciet aangeeft. Rechten foto gebouw DNB: DNB

Hoe Joodse patiënten van ‘s-Heerenloo werden overgebracht naar Westerbork en Sobibor 27/4/2019
We leven in een periode van vieringen en herdenkingen. Voor mij is de dodenherdenking van de komende week een periode van bezinning. Soms zijn er gebeurtenissen waarvan je niet begrijpt dat ze mogelijk zouden zijn. Zoals het volgende drama dat zich op 10 april 1943 voltrok bij de Stichting ’s-Heerenloo te Ermelo, waar mijn echtgenote een aantal jaren werkte in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Twaalf patiënten met een verstandelijke beperking werden die dag afgevoerd naar Kamp Westerbork. In het herinneringsboek Herlevend Verleden wordt indringend beschreven hoe deze tragedie zich voltrok. Reeds begin april 1943 was er het gerucht, dat de Joodse ‘kinderen’ gedeporteerd zouden worden. Het veroorzaakte veel onrust onder het personeel. Op 9 april kwam het bericht, dat de Joodse bewoners de volgende dag bij het hoofdgebouw klaar moesten staan. Daar stond een bus gereed om hen naar Westerbork te vervoeren. ‘Er waren ‘moeilijke kinderen’ bij, waar de Duitsers bang voor waren. Daarom moest er een zuster mee’ (citaat). Diezelfde dag nog werden ze afgeleverd bij de poort van het kamp Westerbork. Een van de Joodse bewoners, Jaap Cohen, bleef gespaard omdat hij zich in een klerenkast kon verstoppen. Hij ligt begraven op de begraafplaats van ’s Heeren Loo (zie foto’s). Op 13 april werden de twaalf vanuit Westerbork, via het spoortraject Assen-Groningen-Nieuweschans, overgebracht naar het vernietigingskamp Sobibor. Op 16 april 1943 kwamen zij daar aan en werden direct omgebracht. De moord op deze kwetsbare medemensen was een van de excessen uit een oorlog die we achter ons hebben gelaten, maar NOOIT MEER mogen vergeten. Dat de omstandigheden tijdens de transporten in overvolle, slecht geventileerde goederenwagons erbarmelijk waren, was duidelijk. Ik moet bekennen dat mijn inlevingsvermogen tekort schiet, om ook maar enigszins te begrijpen, hoe zwaar het lijden van deze kwetsbare medemensen tijdens die dagenlange treinreis moet zijn geweest.

Geselecteerd vanwege hun Jood-zijn
Dergelijke tragedies leren waartoe de mens in staat is. Naar macht hongerende en door haat gedreven individuen en regimes, deinsden er zelfs niet voor terug om kwetsbare en zieke mensen, die geen enkele bedreiging konden vormen, te vernietigen. Voor het personeel was het een afschuwelijke ervaring. De Joodse patiënten werden administratief geselecteerd uit de andere patiënten van de zorginstelling, op basis van hun Jood-zijn. Het was geen incident. Op 22 en 23 januari 1943 waren al 1069 Joodse patiënten, hun verplegers en artsen van de psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch in Apeldoorn, afgevoerd naar de vernietigingskampen. Voor de Joodse bewoners van ’s Heeren Loo is in Ermelo een monument met namen opgericht bij het hoofdgebouw (zie foto’s) . In Apeldoorn werd in een park een monument onthuld voor de tragedie die daar plaats vond (zie foto’s). Verootmoediging en bezinning zou ons christenen, de politieke leiders in Europa en anderen sieren. ‘NOOIT MEER’ mag nooit uit onze herinnering verdwijnen en zeker niet in een tijd dat het antisemitisme wereldwijd toeneemt. Wij kregen zelf een kind met een verstandelijke en lichamelijke beperking. Een kwetsbaar kind, dat echter veel liefde en genegenheid geeft aan zijn omgeving. Wellicht daardoor voelen wij ons extra betrokken bij de hiervoor beschreven gebeurtenis. Wij bezochten regelmatig het graf van Jaap Cohen op het stichtingsterrein. Door omstandigheden is dat nu moeilijk. Maar ze blijven herinnerd in onze gedachten.