-1873-2018: 145 jaar Holland-Amerika lijn

In mei 2018 vierde de Holland-America Line (HAL) haar 145e verjaardag. In 1873 werd het bedrijf opgericht onder de naam Plate, Reuchlin & Co. Nadat er een rechtstreekse verbinding met open zee mogelijk werd door de aanleg van de Nieuwe Waterweg, ontstond de naam Holland-Amerika Lijn. Het 145-jarig bestaan van de rederij werd gevierd in Rotterdam, in aanwezigheid van burgemeester Aboutaleb en vertegenwoordigers van overheden en de directie van de HAL. Het jubilerende bedrijf werd een muzikaal geschenk aangeboden, gecomponeerd door het eveneens jubilerende Rotterdams Filharmonisch Orkest. 

Aan de kade van de Kop van Zuid in Rotterdam ligt een cruiseschip voor anker voor de Rotterdamse wolkenkrabbers. Rechts met groene torentjes hotel New York, het voormalige hoofdkantoor van de HAL

Plaats van viering: het moderne cruisechip de Rotterdam, dat speciaal voor deze gelegenheid lag afgemeerd aan de Wilhelminakade naast de Erasmusbrug. Dit prachtige bedrijf heeft mij altijd gefascineerd? Of die fascinatie voortkomt uit nationale trots, heimwee naar het verleden toen het leven minder complex was of te maken had/heeft met een zucht naar avontuur en genetische aanleg, is mij nog niet geheel duidelijk. Rotterdam was voor ons gezin een belangrijke stad. De afstand tussen mijn woonplaats Voorburg en Rotterdam was gering. Mijn broer en een van mijn zusters waren ook vanuit Rotterdam per passagiersschip geëmigreerd naar Canada en de VS en zijn daar voorgoed gebleven. Als nakomertje in het gezin, maakte ik tweemaal per jaar met mijn moeder de toen nog lange reis van Voorburg naar Middelharnis op Goeree Overflakkee om mijn opa en oma te bezoeken. Met bewondering keek ik onderweg naar de bedrijvigheid in de Rotterdamse haven met de sleepboten, binnenvaart, kranen en entrepots een belangrijk fundament van onze welvaart. Decennia later toen ik werkzaam was bij de Rijksverkeersinspectie en controle hield op de Sloopregeling voor binnenvaartschepen, reed ik als de gelegenheid het toeliet altijd even langs de Wilhelminakade om de sfeer uit 1966 in te ademen.

Gitaar spelen op de ‘Rijndam’

In juli 1966, ruim 50 jaar geleden dus en 18 jaar oud, behoorde ik tot de laatste emigranten die nog per passagiersschip emigreerden naar Canada en de VS. Vliegen was sneller en goedkoper. Nadat ik door vrienden en familie was uitgezwaaid, begon vanaf de Wilhelminakade het grote avontuur op de ‘Rijndam’ van de HAL richting Canada. Toen we bij Hoek van Holland de Nieuwe Waterweg uitvoeren had ik tegenstrijdige gevoelens. In de weken ervoor had ik afscheid genomen van dierbare vrienden en mijn werk bij de PTT in Leidschendam en in de Haagse horeca beëindigd. Ik wist bij het uitzwaaien al wat ik zou gaan missen, de Haagse popcultuur, de gezellige zomerse contacten met vrienden op het strand van Scheveningen terwijl we luisterden en keken naar het Radioschip Veronica dat net buiten de territoriale wateren popmuziek uitzond. Er was echter ook opluchting, dat het na een lange selectieprocedure door de Canadese overheid eindelijk zover was en op volle zee ademde ik met volle teugen de verfrissende zoute zeelucht in. Het avontuur wachtte. Tijdens de tien dagen die de oversteek naar Canada duurde, was het leven aan boord luxe en overdadig. Met een groep jonge emigranten kwamen we dagelijks bijeen op het voordek om te praten en te musiceren. In de avonduren kon ik op het achterdek lang turen naar de lange sliert schuim die het schip volgde door de waterverplaatsing. Het leek alsof op die momenten verleden en toekomst elkaar de hand schudden. Bij nadering van de Canadese kust, werden we in de Hudson Bay verwelkomd door een school walvissen. Wat een adembenemende ontvangst. Als na tien dagen luxe de ‘Rijndam’ arriveert in de haven van Montreal, eet ik de eerste pizza in mijn leven en drink een ‘large coke met ice’. De grote uitdaging wacht.

Avontuurlijk Canada
Op aandringen van mijn ouders emigreerde ik via bemiddeling van de christelijke emigratiecentrale. Hoe het met mijn emigratie-avontuur is afgelopen en of levensbeschouwing daarbij een rol speelde zal ik in de toekomst DV in een aantal publicaties beschrijven. Over de emigranten die door de HAL werden gevaren naar Quebec City, Montreal en Ellis Island bij New York, de grenspost voor aankomende nieuwe immigranten naar de VS. Over de Flower Power cultuur die op dat moment bepalend was in Canada en de VS en hoe je als jonge emigrant kunt slagen of falen. De HAL is in de loop der jaren veranderd en uitgegroeid tot een cruiserederij van formaat. Proficiat HAL, proficiat Rotterdam, proficiat Holland!

Bronnen:
–Digitaal Dagblad 010, 20 mei 2018: ‘Viering 145 jaar HAL aan boord Rotterdam’.
–Dagblad Spits, 3/1/2007: ‘Holland Amerika Lijn keert na 36 jaar terug in Rotterdam
–Boek ‘125 Jaar Holland-Amerika Lijn’, G.J. de Boer. Uitgeverij De Alk BV, Alkmaar, 1998.

Foto’s: Cruiseschip bij Wilhelminakade: © Didi / Nationale Beeldbank. Aan boord van de Rijndam (1966) en herinneringen ophalen bij de Wilhelminakade (2006): Familiearchief.